Σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία, περισσότερο από το 9% του παγκόσμιου πληθυσμού πάσχει από σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ). Ο αριθμός των αδιάγνωστων κρουσμάτων είναι περίπου το 50% των επίσημα καταγεγραμμένων. Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, η νόσος διαγιγνώσκεται στους περισσότερους ανθρώπους μόνο όταν προκύψουν επιπλοκές.
Ορισμός
Ο σακχαρώδης διαβήτης, μεταφρασμένος από τα ελληνικά, σημαίνει «περνάω» - είναι μια ενδοκρινική νόσος, η οποία βασίζεται σε απόλυτη ή σχετική έλλειψη ινσουλίνης στον οργανισμό, προκαλώντας μεταβολικές διαταραχές, κυρίως υδατάνθρακες. Η κύρια εκδήλωση είναι η παρατεταμένη υπεργλυκαιμία λόγω διαταραχής του μεταβολισμού της γλυκόζης στον οργανισμό. Προκαλεί βλάβη, δυσλειτουργία και ανεπάρκεια διαφόρων οργάνων, ιδιαίτερα των ματιών, των νεφρών, των νεύρων, της καρδιάς και των αιμοφόρων αγγείων.
Η ασθένεια είναι γνωστή από τον 17ο αιώνα. π.Χ. ε. Αυτό επιβεβαιώνεται από τον πάπυρο Ebers, ο οποίος περιγράφει μια κατάσταση που συνοδεύεται από υπερβολική ούρηση. Το όνομα «διαβήτης» δόθηκε στην παθολογία από τον Έλληνα ιατρό Δημήτριο από την Απαμανία, που έζησε τον 2ο αιώνα π.Χ. μι. Πολύ αργότερα, το 1776, ο Άγγλος γιατρός Dobson ανακάλυψε μια γλυκιά γεύση στα ούρα ενός διαβητικού, που έδειχνε ότι περιείχε ζάχαρη. Έτσι ο διαβήτης ονομάστηκε «διαβήτης σακχάρου».
Αιτίες σακχαρώδους διαβήτη
Η ακριβής αιτιολογία δεν είναι γνωστή με βεβαιότητα. Μεταξύ των προκλητικών παραγόντων διακρίνουμε αυτούς που είναι ελεγχόμενοι και εκείνους που δεν είναι.
Αμετάβλητοι παράγοντες κινδύνου:
- ηλικία 45 ετών και άνω.
- κληρονομικότητα;
- αυξημένο σάκχαρο στο αίμα σε μια γυναίκα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης (διαβήτης κύησης).
- εθνικότητα με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη (αφρικανός και ισπανικός, ευρωπαϊκός)·
- παθήσεις του παγκρέατος - παγκρεατίτιδα, ογκολογία κ.λπ.
Ελεγχόμενοι παράγοντες:
- υπέρβαρο?
- υψηλή αρτηριακή πίεση?
- σωματική αδράνεια?
- κακή διατροφή.
Παράγοντες που προκαλούν διαβήτη τύπου 1:
- Τεχνητή σίτιση μωρών. Αντικατάσταση μητρικού γάλακτος με φόρμουλα ή αγελαδινό γάλα. Περιέχει 3 φορές περισσότερη πρωτεΐνη από το γυναικείο γάλα και 50% περισσότερα λιπαρά. Η πρωτεΐνη ή η καζεΐνη είναι ένα πολύπλοκο συστατικό στη δομή της, παρόμοιο με τα βήτα κύτταρα. Όταν ένα παιδί εισέρχεται στο σώμα, το ανοσοποιητικό σύστημα του επιτίθεται, αλλά λόγω της δομικής ομοιότητας υποφέρουν και τα βήτα κύτταρα του παγκρέατος. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο δεν συνιστάται να δίνετε στο μωρό σας αγελαδινό γάλα πριν από την ηλικία των 3 ετών.
- Ιογενείς λοιμώξεις. Ερυθρά, ανεμοβλογιά, παρωτίτιδα, ιογενής ηπατίτιδα κ.λπ.
- Υποξία του παγκρεατικού ιστού ως αποτέλεσμα αγγειακών παθολογιών. Η αθηροσκλήρωση, ο αγγειακός σπασμός, η αιμορραγία και άλλες ασθένειες οδηγούν σε υποξία των νησίδων Langerhans με τα βήτα κύτταρα τους και μειώνουν την έκκριση ινσουλίνης.
- Καταστροφή παγκρεατικού ιστού λόγω αλκοόλ, μέθης, φαρμάκων και ογκολογίας.
Ο διαβήτης τύπου 2 προκαλείται από την κακή διατροφή στο πλαίσιο της μείωσης της φυσικής δραστηριότητας που σχετίζεται με την ταχεία τεχνολογική πρόοδο και την αστικοποίηση. Αυτή η παθολογία είναι πιο κοινή μεταξύ των εκπροσώπων της μογγολοειδούς φυλής.
Ταξινόμηση του διαβήτη
Υπάρχουν δύο κύριοι τύποι διαβήτη:
- Διαβήτης τύπου 1 (ΣΔ1) - μπορεί να θεωρηθεί ως μια κληρονομική αυτοάνοση παθολογία, όπου το δικό του ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται στα δικά του βήτα κύτταρα του παγκρέατος. Η καταστροφή του ιστού του αδένα μπορεί να είναι πλήρης ή μερική. Η παθολογία διαγιγνώσκεται σε νεαρά άτομα και γι' αυτό ονομάζεται νεανικός διαβήτης. Αυτός ο τύπος ασθένειας έχει απόλυτη ανεπάρκεια ινσουλίνης. Οι ασθενείς με αυτή τη διάγνωση πρέπει να λαμβάνουν ενέσεις ινσουλίνης εφ' όρου ζωής.
- Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) — βασίζεται στην αντίσταση στην ινσουλίνη (ανοσία των κυττάρων στη δράση της ινσουλίνης, με επακόλουθη διακοπή της ροής της γλυκόζης στα κύτταρα και τους ιστούς). Η ινσουλίνη χρησιμεύει ως το «κλειδί» που επιτρέπει στη γλυκόζη στα κύτταρα να χρησιμοποιηθεί ως ενέργεια. Η ανεπάρκεια ινσουλίνης σε αυτόν τον τύπο διαβήτη είναι σχετική, δηλαδή ο ίδιος ο αδένας δεν είναι κατεστραμμένος, αλλά αναγκάζεται να λειτουργεί «για φθορά» για χρόνια. Ο διαβήτης τύπου 2 επηρεάζει συνήθως άτομα μετά την ηλικία των 40 ετών και δεν διαφέρει ανάλογα με τη φυλή, την ηλικία ή το φύλο.
Υπάρχει επίσης ο λεγόμενος «κρυφός διαβήτης» - προδιαβήτης. Η κατάσταση είναι ενδιάμεση μεταξύ φυσιολογικής και παθολογικής: η ποσότητα γλυκόζης στο αίμα είναι υψηλότερη από την κανονική, αλλά δεν αρκεί για να γίνει διάγνωση. Αυτή η κατάσταση συνήθως προηγείται του διαβήτη τύπου 2. Ο κύριος κίνδυνος είναι η απουσία συμπτωμάτων.
Μια άλλη μορφή, ο διαβήτης κύησης, εμφανίζεται σε ορισμένες γυναίκες κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Μετά τον τοκετό συχνά εξαφανίζεται. Αφήνει όμως κίνδυνο εμφάνισης ΣΔ2 μετά από 45 χρόνια.
Συμπτώματα της νόσου
Ο διαβήτης του πρώτου τύπου έχει οξεία, ξαφνική έναρξη και στον δεύτερο, τα συμπτώματα είναι αρχικά εξαιρετικά σπάνια, αναπτύσσονται σε αρκετά χρόνια και το άτομο δεν υποπτεύεται καν την ύπαρξη της παθολογίας.
Σημάδια διαβήτη οποιουδήποτε τύπου σε γυναίκες και άνδρες:
- Τα κλασικά είναι η άσβεστη δίψα και η πολυουρία. Αυτό οδηγεί σε αφυδάτωση του σώματος. Ο μηχανισμός αυτού του φαινομένου οφείλεται στο γεγονός ότι η περίσσεια ζάχαρης συσσωρεύεται στο αίμα. Για το φιλτράρισμα, την απορρόφησή του και την απομάκρυνσή του από τον οργανισμό απαιτείται εντατική εργασία των νεφρών. Όταν παραβιάζονται, η περίσσεια ζάχαρης αρχίζει να αποβάλλεται με υγρό από τους ιστούς. Δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος. Μετά το ποτό, η δίψα επιμένει. ο ασθενής πίνει έως και 4 λίτρα νερό την ημέρα, γεγονός που οδηγεί και πάλι σε συχνοουρία.
- Επίμονη ξηροστομία που σχετίζεται με αφυδάτωση.
- Αυξημένη κόπωση.
- Χασμουρητό, υπνηλία - υποξία και ανεπάρκεια θρέψης των εγκεφαλικών κυττάρων λόγω έλλειψης γλυκόζης στα κύτταρα.
- Η αδυναμία προκαλείται από την αφυδάτωση και την αδυναμία χρήσης της ζάχαρης ως ενέργειας.
- Αργή επούλωση πληγών και πληγών, συχνές λοιμώξεις.
- Αίσθημα ναυτίας ακόμα και εμετού.
- Γρήγορη αναπνοή (πιθανόν με μυρωδιά ακετόνης). Αυτό παρατηρείται ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια του κώματος, που είναι διαφορικό σημάδι.
- Αυξημένος καρδιακός ρυθμός.
- Κνησμός των γεννητικών οργάνων και του δέρματος.
- Η απώλεια σωματικού βάρους είναι πιο χαρακτηριστική του πρώτου τύπου παθολογίας και οδηγεί σε εξάντληση.
- Επιδείνωση της όρασης - ομίχλη μπροστά στα μάτια.
- Η πολυφαγία είναι δίψα για φαγητό και έλλειψη αίσθησης πληρότητας.
- Παραισθησία στα άκρα.
- Αιμορραγία ούλων που πρήζονται και κοκκινίζουν.
Η έλλειψη θεραπείας για τον σακχαρώδη διαβήτη οδηγεί σε επιπλοκές με τη μορφή αγγειοπάθειας (αγγειακή δυσλειτουργία). Προκαλούν τροφικά έλκη, μειωμένη όραση, μειωμένη ευαισθησία των ιστών κ.λπ.
Η πιο σοβαρή επιπλοκή είναι το διαβητικό κώμα, πιο συχνά στον ινσουλινοεξαρτώμενο διαβήτη.
Ο διαβήτης τύπου 2 έχει τα δικά του χαρακτηριστικά σημεία:
- Αυξημένη εφίδρωση κατά τη διάρκεια οποιασδήποτε σωματικής δραστηριότητας - ενώ τρώτε, κινείστε, ακόμα και όταν κοιμάστε. Συνήθως το κεφάλι και το στήθος ιδρώνουν, αλλά τα χέρια και τα πόδια παραμένουν κρύα, τρέμουν και αισθάνονται ρίγη.
- Ακράτεια ούρων.
- Τάση για αύξηση βάρους.
- Διακοπτόμενος νυχτερινός ύπνος.
- Μούδιασμα και μυρμήγκιασμα στα πόδια, κράμπες στους μύες της γάμπας.
- Αυξημένος καρδιακός ρυθμός σε προσβολές, με αυξημένη αρτηριακή πίεση, εμβοές, βάρος στο κεφάλι και έλλειψη αέρα.
Διάγνωση σακχαρώδους διαβήτη
Η κύρια κλινική εκδήλωση του διαβήτη είναι η υπεργλυκαιμία, επομένως ο προσδιορισμός του αποτελεί τη βάση της διάγνωσης.
Φυσιολογικοί δείκτες: σάκχαρο αίματος έως 6,1 mmol/l με άδειο στομάχι και όχι περισσότερο από 11 mmol/l 2 ώρες μετά τα γεύματα. Δεν περιορίζονται σε μία μόνο ανάλυση. δεν θα είναι αντικειμενικό.
Για την πλήρη διάγνωση απαιτούνται τα ακόλουθα:
- δοκιμή ανοχής γλυκόζης?
- βιοχημική ανάλυση αίματος, έλεγχος για ηλεκτρολύτες.
- ανάλυση ούρων για ζάχαρη και ακετόνη.
- Δοκιμές Reberg - προσδιορισμός της περιεκτικότητας σε κρεατινίνη στα ούρα για την αξιολόγηση της κατάστασης των νεφρών.
- εξετάσεις βυθού·
- αγγειακές μελέτες - Dopplerography, Rheovasography, Capillaroscopy, κ.λπ.
- Υπερηχογράφημα οργάνων, ΗΚΓ.
Θεραπεία του διαβήτη
Τα κύρια καθήκοντα των γιατρών:
- Αντιστάθμιση του μεταβολισμού των υδατανθράκων.
- Αντιμετώπιση επιπλοκών και πρόληψη τους.
- Κανονικοποίηση του σωματικού βάρους.
- Εκπαίδευση ασθενών - υπολογισμός μονάδων ψωμιού, ειδική υγιεινή, τήρηση ημερολογίου αυτοελέγχου.
Η θεραπεία του σακχαρώδη διαβήτη διαρκεί χρόνια και απαιτεί αυστηρή τήρηση των ιατρικών συνταγών.
Σπουδαίος! Ο διαβήτης τύπου 1 είναι ανίατος, αλλά μπορεί να ελεγχθεί.
Φαρμακευτική θεραπεία:
- Ενέσεις της ορμόνης ινσουλίνης για διαβήτη τύπου 1. Μια άλλη θεραπευτική μέθοδος είναι η μεταμόσχευση - μεταμόσχευση ολόκληρου του αδένα ή μεμονωμένων τμημάτων του (νησίδες Langerhans, υπεύθυνες για την ινσουλίνη).
- Αντιυπεργλυκαιμικά φάρμακα - χρησιμοποιείται στο διαβήτη τύπου 2 για την επιτάχυνση της χρήσης της γλυκόζης από τους ιστούς και την αύξηση της σύνθεσης ινσουλίνης. Αυτά είναι, πρώτα απ 'όλα, φάρμακα που βασίζονται σε σουλφονυλουρίες. Βοηθούν στη μείωση του σακχάρου στο αίμα.
- Βιγκουανίδες - μειώνουν την αντίσταση των κυττάρων στην ινσουλίνη μειώνοντας την απορρόφησή της από το έντερο και βελτιώνοντας τον μεταβολισμό στα περιφερικά κύτταρα.
Τα φάρμακα λαμβάνονται συνεχώς με ρυθμισμένες δόσεις. Τα θεραπευτικά σχήματα και οι δόσεις είναι πάντα ατομικές.
Η κύρια μέθοδος θεραπείας του διαβήτη τύπου 2 είναι η θεραπεία με δίαιτα.
Μια άλλη σημαντική προϋπόθεση για την επιτυχία της θεραπείας είναι η διόρθωση του σωματικού βάρους. Ένας διαβητικός πρέπει να είναι προετοιμασμένος να παρακολουθεί καθημερινά το σάκχαρο του αίματος (να έχει γλυκόμετρο στο σπίτι) και να εξετάζεται και να παρακολουθείται τακτικά από ενδοκρινολόγο ή γενικό ιατρό σε μια κλινική.
Σπουδαίος! Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία θα βοηθήσει στην αποφυγή αρνητικών συνεπειών.
Η διατροφή είναι ένα απαραίτητο συστατικό, χωρίς το οποίο είναι αδύνατο να ομαλοποιηθεί η υπεργλυκαιμία. Στον διαβήτη τύπου 2, αντισταθμίζει το μεταβολισμό των υδατανθράκων. Στον τύπο 1, απαιτείται δίαιτα για την πρόληψη του υπο- ή υπεργλυκαιμικού κώματος, το οποίο μπορεί να είναι θανατηφόρο. Η διατροφή είναι ισορροπημένη σε πρωτεΐνες, λιπαρά και θερμίδες.
Είναι σημαντικό να τηρείτε τις αρχές της σωστής διατροφής με εξαίρεση τα «βαριά» λιπαρά, τα ραφιναρισμένα, τα κονσερβοποιημένα, τα καπνιστά, τα ανθρακούχα τρόφιμα, τα απλά σάκχαρα, εκτός από περιπτώσεις υπογλυκαιμικού κώματος.
Πρόγνωση και πρόληψη
Βασικά προληπτικά μέτρα:
- παρακολούθηση αλλαγών βάρους.
- έλεγχος δεικτών μεταβολισμού υδατανθράκων και λιπιδίων.
- τακτική μέτρια σωματική δραστηριότητα.
- πίνοντας αρκετό νερό (τουλάχιστον 2 λίτρα την ημέρα).
- τροφοδοτώντας τον οργανισμό με βιταμίνες και μέταλλα.
Ο διαβήτης τύπου 1 δεν μεταδίδεται γενετικά, μόνο μια τάση προς αυτόν. Επομένως, οι μέθοδοι πρόληψης θα είναι οι εξής:
- θηλασμός - συνιστάται να μην τον διακόπτετε μέχρι 1,5 έτος.
- πρόληψη ιογενών ασθενειών - γρίπη, πονόλαιμος, παρωτίτιδα, ερυθρά, ανεμοβλογιά.
- εξάλειψη του στρες?
- σωστή διατροφή.
Η πρόγνωση, υπό τον αυτοέλεγχο και την έγκαιρη θεραπεία, είναι ευνοϊκή.
Μην εκλαμβάνετε τη διάγνωση του διαβήτη ως θανατική ποινή. Η μετάβαση σε έναν υγιεινό τρόπο ζωής και τη σωστή διατροφή με μέτρια σωματική δραστηριότητα σας επιτρέπει να εισέλθετε σε σταθερή ύφεση με πλήρη κατάργηση των φαρμάκων.